Algemeen: Uitvoerige beschrijving van hoe een TACE - Transarteriële chemo-embolisatie - precies werkt. Artikel geplaatst januari 2005.

24 januari 2005: Bron: Boston Scientific

Geactualiseerd 4 mei 2006: Intussen zijn er wel ontwikkelingen aanvullend op onderstaande informatie en raadpleeg daarvoor o.a. de brief van CVZ..

Hoewel heel veel Nederlandse patiënten naar Duitsland gaan voor een TACE - Transarteriële chemo-embolisatie en aanvullend een LITT behandeling - Laser-induced Interstitial Thermotherapy - blijkt de TACE behandeling - chemo lokaal in lever toedienen via slagader - een al jaren veel gebruikte methode te zijn in Nederlandse en Belgische ziekenhuizen. Echter de praktijk wijst uit dat de oncologen zelden een patient verwijzen naar deze vorm van behandelen, nog erger, ze weigeren eraan mee te werken door een handtekening te zetten voor behandeling in Duitsland waardoor patiënten veelal zelf de behandelingen moeten betalen of in ieder geval voorschieten, hoewel algemeen erkend wordt en ook bewezen dat de levensduur er significant mee verlengd kan worden.

Via internet kwamen we op de website van de Boston Scientific, notabene een Amerikaanse website, die in het Nederlands uitstekend beschrijft wat een TACE behandeling precies inhoud. Dat dr. Vogl vaak een TACE behandeling laat volgen door LITT - met laser weghalen van restanten van tumoren - kunnen we niet terug vinden in de informatie op de websites van de Nederlandse ziekenhuizen. Toch leggen we hiermee o.i. een groot schandaal bloot want Nederlandse kankerpaiënten wordt doelbewust informatie over levensverlengende behandelingen achter gehouden. O.i. zijn artsen en dus ook oncologen verplicht hun patiënten volledig te informeren over behandelingen die bewezen zorgen voor levensverlenging of voor palliatieve verzachting. Intussen zijn er wel ontwikkelingen hierin en raadpleeg daarvoor o.a. de brief van CVZ..

Hier omschreven wat een TACE behandeling - Transarteriële chemo-embolisatie - inhoudt:

Behandelopties voor leverkanker

Wanneer kanker zich uitzaait of "metastaseert", gebeurt dit vaak naar de lever, omdat de lever bloed uit de onderbuikorganen ontvangt. De kankercellen worden door de bloedstroom van de patiënt naar de lever vervoerd. Het is niet helemaal duidelijk waarom de lever deze kankeruitzaaiingen opneemt. We weten echter wel dat de levens van veel patiënten met leverkanker door medische interventies aanzienlijk kunnen worden verlengd.
Een veelbelovende en agressieve medische behandeling is "chemo-embolisatie". De twee woorddelen, "chemo-" en "embolisatie", komen overeen met de twee delen van de therapie. Bij deze procedure worden chemotherapeutische geneesmiddelen rechtstreeks geïnjecteerd in de bloedbaan die de lever voedt. Omdat er geneesmiddelen rechtstreeks worden geïnjecteerd in de bloedvaten die de tumor voeden, is de concentratie van het geneesmiddel 20 tot 200 keer groter dan bij normale chemotherapie (referentie). Vervolgens veroorzaakt de arts een "embolisatie", de medische term voor een verstopping, in dat gedeelte van de slagader dat naar de tumor leidt. Dit blokkeert de bloedstroom naar de tumor en laat bloed naar de rest van de lever stromen.

De embolisatie werkt een beetje als een blokkade van de kankertumor: omdat er geen bloed naartoe stroomt, krijgt de tumor geen voedingsstoffen en blijven de geneesmiddelen gedurende een langere periode in het gebied.

Hoe werkt de procedure bij TACE?

De lever ontvangt bloed uit twee verschillende bronnen, de leverslagader en de poortader, die bloed uit de ingewanden vervoeren om door de lever te worden gefilterd. Gewoonlijk ontvangt de lever ongeveer driekwart van de bloedtoevoer van de poortader en slechts een kwart van de leverslagader. Aangezien de kankercellen de lever normaal gesproken niet vanuit de ader maar vanuit de slagader bereiken, is het mogelijk om doelgericht op de kanker te mikken door de slagader te blokkeren. De geneesmiddelen worden normaliter met behulp van een kleine katheter met een naald aan het uiteinde rechtstreeks in de slagader geïnjecteerd en zo wordt de slagader geblokkeerd. Tegelijkertijd blijft het grootste gedeelte van het leverweefsel gespaard van de effecten van de geneesmiddelen. Hier gaat de gebruikelijke bloedtoevoer gewoon door.

Aan het begin van de procedure maakt de arts een kleine insnijding in uw huid en voert hij een flexibele slang of "katheter" in uw dijbeenslagader, die zich in het bovenbeen in de lies bevindt. De arts maakt gebruik van röntgenbeelden voor het identificeren van de tumor(en), het bewegen van de katheter en het inspuiten van de geneesmiddelen. Vervolgens wordt de katheter door de aorta naar de leverslagader gevoerd. De arts zal zorgvuldig onderzoek doen naar de ligging van de bloedvaten die de tumoren en de rest van de lever voorzien. Hij of zij zal vervolgens de chemotherapie rechtstreeks via de katheter in de slagader spuiten. Dan zal de arts samen met de chemotherapie of nadat het geneesmiddel volledig is toegediend kleine partikels in de slagaders spuiten. Deze partikels zetten zich vast in de kleine bloedvaten en blokkeren daardoor de bloedstroom. De arts probeert zo de tumor op twee verschillende manieren te doden: door de toevoer van zuurstof en voedingsstoffen af te sluiten en door het gebied te behandelen met een hoge concentratie chemotherapeutische geneesmiddelen. Tijdens TACE behandeling

De nacht voorafgaand aan de procedure moet u proberen om na middernacht niet meer te eten of te drinken. U mag ook een week voor de procedure geen aspirine meer nemen. U komt waarschijnlijk vroeg in de ochtend in het ziekenhuis aan, waar u een paar uur voorafgaand aan de procedure wordt aangesloten op een intraveneus (I.V.) infuus. Het infuus zorgt ervoor dat u voldoende gehydrateerd bent om uw nieren tijdens de procedure te beschermen. Het kan ook zijn dat u via het infuus medicatie krijgt toegediend. Hiermee worden uw nieren beschermd tegen de effecten van de chemotherapeutische geneesmiddelen en wordt voorkomen dat u misselijk wordt of pijn voelt. Ook wordt het risico van infectie verminderd.

Vervolgens wordt u naar de afdeling interventionele radiologie of "speciale procedures" gebracht. Daar zal de arts eerst een beeldvormingsprocedure ofwel "angiogram" uitvoeren. Hiermee kan hij of zij de bloedvaten in uw lever zien. De arts voert vervolgens een kleine katheter in een slagader in uw lies via de abdominale aorta naar de leverslagader, waar hij of zij de chemotherapeutische geneesmiddelen en het embolisatiemateriaal zal injecteren.

Na de procedure wordt u naar uw kamer teruggebracht en moet u ongeveer vier uur in bed blijven. U brengt de nacht door in het ziekenhuis en u krijgt gedurende de nacht intraveneus nog meer vloeistof toegediend. Normaal gesproken mag u de volgende ochtend naar huis, maar u dient wel een paar dagen zoveel mogelijk bedrust te houden. Dit bevordert de bloedstroom naar uw lever.

Na de procedure kunnen er bijwerkingen optreden zoals pijn, koorts en misselijkheid. Er zijn geneesmiddelen om dit ongemak te verlichten. Als u zich na de procedure verward of gedesoriënteerd voelt, dient u dit onmiddellijk aan uw arts door te geven. Binnen een week zal de pijn in uw lever gewoonlijk wegtrekken, zodat u geen aanvullende pijnmedicatie meer nodig heeft. U kunt ook lichte verhoging krijgen (misschien 37,4 graden of lager). Dit kan worden behandeld met NSAID's (ontstekingsremmers) die zonder doktersrecept verkrijgbaar zijn. Tenslotte kan licht haarverlies optreden, maar dit mag niet veel zijn en het zal anderen waarschijnlijk niet eens opvallen.

Uw arts zal u gedurende een maand na de procedure nauwlettend in de gaten houden en u zult regelmatig naar het ziekenhuis moeten voor controle. Als u plotseling pijn krijgt, misselijk wordt of hoge koorts krijgt, dient u uw arts onmiddellijk hiervan op de hoogte te stellen. U verkeert waarschijnlijk binnen een maand na de procedure weer in goede gezondheid. Op dat moment zal uw arts diverse bloedtests en een CT-scan voorschrijven om te kijken of de behandeling succes heeft gehad. (Normaal gesproken kan uw arts aanvullende chemo-embolisatieprocedures uitvoeren.) U moet er rekening mee houden dat u regelmatig terug moet naar het ziekenhuis (ongeveer om de drie maanden), zodat uw arts de omvang van de tumor kan controleren en kan kijken of er geen nieuwe tumoren ontstaan.

Redenen voor het ondergaan van TACE

Voor mensen met leverkanker zijn de voordelen van deze procedure duidelijk. Chemo-embolisatie staat bekend als een "palliatieve" procedure, wat wil zeggen dat de procedure verlichting biedt en de groei van de tumor stopt of vertraagt, maar het kan de tumor niet genezen. Het kan de levensverwachting en de kwaliteit van leven van patiënten met leverkanker echter aanzienlijk verhogen.

Is TACE geschikt voor u?

Over het algemeen is de procedure veilig en er treden niet vaak ernstige complicaties op. Er is echter een klein aantal patiënten dat de chemo-embolisatie niet mag ondergaan. Als u last heeft van verstopping van de poortader, verstopping van de galwegen of een slechte leverfunctie kan uw arts besluiten dat u de procedure niet mag ondergaan. Hij of zij kan diverse tests, zoals bloedtests en beeldvormingsprocedures voorschrijven om er zeker van te zijn dat u niet aan één van deze aandoeningen lijdt. Bovendien kunt u een verhoogd risico lopen als u lijdt aan geelzucht of als u een snelgroeiende tumor heeft. Dan kan uw arts een alternatieve behandeling adviseren. Uw risiconiveau wordt tevens bepaald door uw algemene gezondheid en de algemene toestand van uw lever. U dient al deze risico's met uw arts te bespreken.

Kenmerken van een uitstekend chemoembolisatiesysteem

Chemo-embolisatie is een procedure 'op katheterbasis', wat wil zeggen dat het wordt uitgevoerd met behulp van een katheter. Een uitstekend chemo-embolisatiesysteem moet een uitstekend kathetersysteem hebben: uw arts moet zich er eenvoudig een goed beeld mee kunnen vormen met behulp van radiografische beeldvormingstechnieken, het moet eenvoudig te hanteren zijn in de betreffende bloedvaten en het moet efficiënt zijn in de afgifte van chemo-embolisatiemateriaal. In veel gevallen wordt een 'microkatheter' gebruikt om dieper in de slagader te gaan die de tumor voedt. Bij dit instrument worden verschillende geavanceerde technieken gebruikt om deze doelstellingen te bereiken. Uw arts zal tevens kiezen voor chemotherapeutische geneesmiddelen en embolisatiemiddelen waarvan de klinische werkzaamheid is aangetoond. Vraag uw arts gerust naar zijn of haar keuze van instrumenten of medicatie.